زرشک

مصرف طبی زرشك به دوره مصر باستان می‌رسد كه فراعنه و ملكه‌ها، این گیاه را با تخم رازیانه به منظور درمان طاعون مصرف می‌كردند. امروزه گفته می‌شود این گیاه درد مفصلی و روماتیسم را تسكین می‌بخشد.این گیاه تاثیر بسزایی در درمان عفونت‌های گلو، مجاری ادراری، مجاری معده‌ای، روده‌ای، ریه‌ها، عفونت‌های مخمری و اسهال دارد.

 

مصرف طبی زرشك به دوره مصر باستان می‌رسد كه فراعنه و ملكه‌ها، این گیاه را با تخم رازیانه به منظور درمان طاعون مصرف می‌كردند. امروزه گفته می‌شود این گیاه درد مفصلی و روماتیسم را تسكین می‌بخشد.این گیاه تاثیر بسزایی در درمان عفونت‌های گلو، مجاری ادراری، مجاری معده‌ای، روده‌ای، ریه‌ها، عفونت‌های مخمری و اسهال دارد.
سبوس و پوسته زرشك هم حاوی الكالوئید است كه به عقیده برخی از افراد آنتی‌بیوتیك است و به عقیده متخصصان طب گیاهی سبب تحریك خاصیت ضد عفونی غشای مخاطی بدن می‌شود.
عصاره زرشك باعث پایین آوردن تب، كاهش تورم و فشار خون شده و به تنظیم ضربان و انقباض عضلات قلب كمك می‌كنند.این گیاه خوشرنگ همچنین می‌تواند احساس سرحال بودن به شما دهد.
زرشك همچنین می‌تواند به عنوان یك روش پیشگیرانه توصیه شود. هرگز نباید بیش از ۵ تا ۷ روز زرشك مصرف كرد. اگر معده شما حساس است، مصرف این ماده به مدت ۳ تا ۵ روز احتمالا كافی است.
برای درمان گلودرد، عفونت‌های مثانه، اسهال، برونشیت یا عفونت‌های مخمری از اشكال قابل مصرف زرشك ،‌یكی را بر گزینید.
باید توجه داشت كه پاره‌ای از عفونت‌ها در صورت مصرف نكردن آنتی‌بیوتیك ممكن است خطرناك باشند. هرگز در این فكر نباشید در صورتی كه بدن شما به آنتی‌بیوتیك قوی‌تر نیاز دارد به جای آن از گیاهانی مانند زرشك استفاده كنید. اطمینان حاصل كنید كه دستورالعمل‌های درمانگر خود را رعایت می‌كنید.

منتظر پیام های زیبای شما عزیزان هستیم-  

گال طوقه سیب

 گال طوقه سیب                                 Apple crown gall

 

این بیماری ناشی از باكتری    Agrobacterium  tumefaciens است.علائم آن تشكیل گال در محل طوقه وندرتا ریشه وساقه است.

این بیماری بیشتر در نهالستانها دیده می‌شود. گالها به علت رشد و تكثیر سرطانی یاخته های آلوده ایجاد می‌شوند. تبدیل یاخته های عادی به یاخته های سرطانی بر اثر ورود پلاسمید  ((Ti- plasmid به یاخته و ادغام DNA مولد غده در كروموزم هسته صورت می گیرد.

توصیه: انتخاب نهال های سالم یكی ازبهترین روشهای كنترل بیماری است. ضدعفونی ابزار هرس وجلوگیری از زخمی شدن شاخ و برگ نیز توصیه می شود

طرح پژوهشی تولید صنعتی شکارگر اوریوس در دانشگاه ته

طرح پژوهشی تولید صنعتی شکارگر اوریوس در دانشگاه تهران آغاز شد

مسئول آزمایشگاه اکولوژی و رفتار شناسی حشرات پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران از آغاز اجرای طرح پژوهشی برای تولید صنعتی شکارگر " اوریوس" خبر داد. به گزارش سرویس پژوهشی خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)،دکتر احمد عاشوری، عضو هیات علمی گروه گیاهپزشکی دانشگاه تهران گفت: دانش فنی تولید صنعتی حشرات مفید برای کنترل آفات گیاهی و جایگزینی آنها با سم در انحصار کشورهای توسعه یافته است.

 

دکتر عاشوری افزود: شکارگر اوریوس نوعی سن است که قادر است چهار گروه مهم آفات گیاهی شامل شته، تریپس، سفید بالک و کنه ها را که غالب گیاهان به آن دچار می شوند، را به خوبی کنترل کند. وی خاطر نشان کرد: اکنون یک گروه تحقیقاتی در این دانشگاه در صدد دستیابی به این دانش است تا بتواند حشرات مفید را در داخل کشور تولید کند و در اختیار کشاورزان قرار دهد. با به کارگیری این دانش، شرایط پرورش و تولید انبوه این حشرات مهیا می شود.

 

وی اظهار داشت: اکنون در گام های اولیه اجرای این طرح تحقیقاتی، غذای مصنوعی برای این حشرات تهیه شده است. عاشوری افزود: این برای نخستین بار است که چنین طرحی از محل صندوق پژوهشگران دفتر ریاست جمهوری در کشور اجرا می شود و تا کنون 200 میلیون ریال صرف مطالعات اولیه آن شده است. پس از اتمام تحقیق، این طرح مراحل آزمایشگاهی خود را طی خواهد کرد و سپس مورد استفاده بهینه قرار می گیرد.

 

عاشوری یاد آور شد: هدف از اجرای این طرح پژوهشی که در این آزمایشگاه انجام می شود، کم کردن خسارت گونه های زیان آور حشرات و استفاده بهینه از انواع مفید آنها "اوریوس" و سن های شکارگر در برنامه های مبارزه بیولوژیک با آفات گیاهی است.

منبع: خبرگزاری دانشجویان ایران - تهران

معرفی علف هرز و کنترل

دم روباهی باریک

Alopecurus myosuroides

از علفهای هرز یکساله با ساقه های باریک است.از خانواده poaceae که توسط بذر تکثیر می یابد .با ساقه هایی که درازای ان تا60سانتی متر میرسد و به صورت توده های نزدیک به هم دیده میشوند.در انتهای هرساقه، سنبله باریک و طویل ریشکدار به طول 3-10سانتیمتر قرار دارد.گل اذین از نوع Spike و متراکم ،شبیه به دم روباه است. برگها دارای لیگول غشایی و محل اتصالشان به ساقه متورم است.گلومهای آن نوک تیز و مایل به سفید است که سه رگبرگ سبزرنگ،ان را از گلوم سایر گندمیان متمایز میکند،پوشینه های دم روباهی باریک،به درازای گلوم آن است و ریشکهای ان نیز خمیده هستند.در محل غلاف،زبانک بزرگ غشایی دیده میشوداز گونه های دیگر دم روباهیA.agrestis,A.pratensisرا میتوان نام برد.

دم روباهی از علفهای هرز مزارع گندم،جو،بادام زمینی،ذرت،باغهای سبزی و صیفی و نیز زمینهای ایش است.

روشهای کنترل:

در مزارع غلات از علفکش فلم پروپ-ام-ایزوپروپیل(EC20%) (سافیکس بی دیلیو) به میزان3لیتر در هکتار در مرحله2-4برگی علف هرز استفاده میشود.

یولاف وحشیAvena fatua

گیاهی است یکساله،تک لپه ای و از خانواده گندمیان(Poaceae)که با بذر تکثیر می یابد. گل اذین خوشه ای خیلی باز و پانیکول منظمی دارد که در تمام جهات به طور یکنواخت رشد میکنند.سنبلچه های ان منفرد و از پهلو فشرده شده اند.ودرهریک از انها2تا3گل ریشکدار دیده میشودکه معمولا گل انتهایی ان عقیم است. پایه این سنبلچه ها تقریبا2 سانتیمتر طول دارد.گلومهای فوقانی و تحتانی با یکدیگر مساوی و طول انها به8میلیمتر میرسد.قاعده گلومها با موهای سفید یا قهوه ای رنگ خشن و طویلی پوشیده شده است واز وسط ان رگبرگ میانی واز نزدیکی قاعده گلومل ریشک طویل و زانوداری خارج میشود که قاعده ان پیچیده و تابیده به نظر میرسد.گل این گیاه 3 پرچم دارد و دانه در داخل گلومل باقی میماند.ساختمان ظاهری یولاف در نواحی مختلف نسبت به نوع زمین تغییر میکند مثلا در نواحی پست و شنی از هر بوته چندساقه باریک منشعب میشودبرگها کوتاه،سخت و مقاوم و غلاف ان را موهایی پوشانده است.ولی در اراضی حاصلخیز و مرتفع بوته ها منحصرا یک ساقه نسبتا قوی دارند.برگهایشان دراز بوده،غلاف انها غالبا بدون موست.

روشهای مبارزه:

در زمین های گندم کاری شده از دیفنزوکوات(SL25%)به نسبت 4لیتردرهکتاراز3برگی تا اواسط پنجه زنی علفها و در یک نوبت استفاده میشود.همچنین از ترالکوکسیدیم(SC25%)به میزان1.2لیتر در هکتاراز2-3برگیتا اواسط پنجه زنی علفهای هرز و در یک نوبت توصیه میشود.همچنین از دیکلوفوپ متیل(EC36%)به نسبت2.5لیتر در هکتار در یک نوبت ویا از علفکش فلم پروپ-ام-ایزوپروپیل(EC20%)به نسبت3لیتر در هکتار میتوان استفاده کرد.                      منبع : مجله ی علمی رویان

خبرنامه شماره یک

خبر نامه انجمن علمی گیاهپزشکی دانشگاه آزاد اسلامی رفسنجان

شماره اول -  اردیبهشت87

 

سخن اول:

سلامت وبهبود رشد گیاهان در درجه اول مورد توجه کسانی است که به کاشت گیاهان و تهیه فراورده های گیاهی اشتغال دارند در تجزیه تحلیل نهایی باید گفت که سلامت گیاهان در زندگی همه افراد بسیار موثر است و این مهم تحقق نمی یابد جز با تحقیق و نوآوری که بوسیله دانشمندان علوم کشاورزی تحقق نمی یابد.میزان رشد و باروری گیاهان به عوامل محیطی از قبیل آب و خاک،نور و حرارت و بالاخره ایمنی آنها در مقابل عوامل نامساعد بستگی دارد هر عاملی که سلامت گیاهان را به مخاطره اندازد ممکن است در میزان رشد و باروری آن تاثیرمنفی گذاشته و از ارزش آن بکاهد. عوامل بیماریزای گیاهی محیط نامساعد و بعضی از حشرات عمده ترین عوامل تقلیل و یا نابودی گیاهان به شمارمی ایند که این مهم به وسیله دانشمندان علم گیاهپزشکی  قابل تحقق می باشد

تهیه پلاستیک قابل تجزیه از گوجه فرنگی

دانشمندان ایتالیایی اخیرا کشف کردند .که با استفاده از پلی ساکاریدهای موجود در گوجه فرنگی می توان نوعی پلاستیک تهیه کرد.پس از مصرف گوجه فرنگی در کارخانجات 40% مواد آن (پوست و دانه) هدر رفته با تصفیه پلی ساکاریدهای این مواد می توان کیسه و روکش پلاستیکی قابل تجزیه تولید کرد و سالانه میلیاردها دلار هزینه پاکسازی مراتع طبیعی از کیسه های نفتی می شود که با استفاده از کیسه های قابل تجزیه در طبیعت میلیون ها دلار در سراسر جهان بهره اقتصادی به دست خواهد آمد

بیوگرافی بنیان گزار علم حشره شناسی در ایران

 

زنده یاد استاد جلال افشار

استاد در سال 1273 در ارومیه به دنیا آمد و پس از آموزش مقدماتی در 16 سالگی رهسپار روسیه شد. تحصیلات عالی را در مسکو در رشته جانورشناسی به پایان رساند و در سال 1298 به میهن بازگشت و خدمات علمی خود را آغاز کرد .آن زمان مبارزه با آفات گیاهان و جانوران جزو افسانه ها و خرافات بود.استاد با ذوق و ابتکار خاص و فعالیت های خستگی ناپذیر خود به تنهایی شروع به جمع آوری و شناسایی آفات محصولات کشاورزی کرد.استاد در آخرین روزهای حیات خویش بیکار ننشست او تا قدرت داشت لحظه ای از زندگی خود را هدر نداد تا توانست تحقیق کرد و نوشت .استاد موزه جانورشناسی و حشره شناسی ذیقیمتی را در دانشکده کرج به وجود آورد که تا به حال در ایران کم نظیر بوده است وی تا پایان حیات موزه را فرزند ارشد خود دانست و در فکر تکمیل آن بود و سرانجام پس از نیم قرن خدمات علمی و فنی کشاورزی در 14 اسفند سال 1353 در سن 80 سالگی دیده از جهان فروبست.از استاد مقالات علمی،کتاب ها،شاگردان و رهروان بسیاری به یادگار مانده است.

 

 

 آشنایی با گیاه دارویی اسطوخودوس

اسطوخودوس در اروپا به طور وسیع استفاده می شود اسانس این گیاه یکی از ترکیبات اصلی برای فراورده های بهداشتی و آرایشی است و در تولید ادکلن،عطر و صابون و شامپو کاربرد زیادی دارد اسانس این گیاه خاصیت ضدباکتریایی دارد در تمام فارماکوپه های معتبر از گل های این گیاه به عنوان دارو یاد شده و از مواد موثره این گیاه برای معالجه بیماریهای عصبی و درمان رماتیسم است از اسانس آن در صنعت کاشی سازی استفاده می شودتغذیه زنبورعسل از گلهای این گیاه نه تنها در کیفیت عسل تولیدی موثربلکه سبب افزایش عملکرد عسل نیز می شود به دلایل بالا اسطوخودوس به طور گسترده در فرانسه،روسیه،بلغارستان،ژاپن و مجارستان کشت می گردد

در 60 ثانیه

1- مسابقات شنا، قهرمانی آسیا در استخر دانشگاه برگزار می گردد!!!

2- شایعه شده که سرویس های دانشگاه،به ولووهای جدید تبدیل می شود!!

3- دانشکده فنی فردا صبح رأس ساعت 9:30 افتتاح می شود.(شایان ذکر است پادشاه عربستان هم در مراسم افتتاحیه به حضور خواهد رسید)

4- معاونت پژوهشی دانشگاه تغییر یافت خانم دکتر چمن خواه به جای خانم مهندس احمدی این مسئولیت را به عهده گرفتند (قابل توجه کسانی که بعد از دو ماه هنوز نفهمیده بودند)

5- با همت مسئولین دومین street love  دانشگاه افتتاح شد."اولی مخصوص قدکوتاه ها و دومی مخصوص قدبلندها"

6- دانشگاه آزاد رفسنجان با دانشگاه ماداگاسکار پیمان همکاری امضا کردند(با کجا؟؟)

7- می گویند که یکی از کارمندان عزیز دانشگاه می خواهد استعفا بدهد و از این به بعد مسئولیت سرویس ها ،خوابگاه،امور مشمولین،بنیاد شهید،کار دانشجویی ها،امتحانات ،مسابقات ورزشی و فرهنگی و ... با خدا خواهد بود

8- تعدا زیادی از هنرپیشه های معروف TV fasion دانشگاه ما را جهت تحصیل انتخاب کردند(چون جای دیگری قبول نشدند).

9- در یک سال گذشته بیش از 40 میلیون تومان کالا برای آزمایشگاههای کشاورزی خریداری شد(به جون خودم راست می گم منبعش موثق است).

10-انتقال تعدادی از کارمندان به دانشکده فنی در آینده نزدیک

11-خروس عباس آقا در عید گم شد.لذا درپی مسافرت عباس آقا به شیراز بقیه مرغ و خروسها در قرنطینه نگهداری می شوند.

12-در تعطیلات عید تعداد زیادی از هم وطنان در دانشگاه ما بیتوته کردند.

13-رابط آموزش انسانی از خانم احمدی به خانم فضلعلی انتقال یافت.

 

 

كاش می شد سه چیز را از كودكان یاد بگیریم: بی دلیل شاد بودن و پایكوبیدن ، همیشه سرگرم كار بودن و بیهوده ننشستن ،حق و خواسته خود رابا تمام وجود خواستن و فریاد زدن

  امام علی:

خود را از پایه ای كه داری فروتر آر، تا مردم تو را از پایه ات فراتر برند

یه توصیه ساده

برای کسب موفقیت و پیشرفت فقط با توکل به پرورد گار به پشتوانه تلاش و کوشش خود پیش بروید از نزدیک شدن به این و آن برای نیل به موفقیت پرهیز کنید زیرا تنها کسی که به شما کمک خواهد کرد پروردگار مهربان است سایرین همه بندگان ضعیف او هستند  همواره به بالاترین نزدیک شوید غیر از پروردگار هیچ کس کمکی به شما نخواهد کرد ما که ندیدیم شما هم هم امتحان کنید

با تشکر از اعضای انجمن گیاهپزشکی

طراحان:  مهندس مهدوی - خراسانیان-جعفری- رمضانی و سایر عوامل وابسته(کارگزینی و غیره)

 

ابداع روشی نوین برای مبارزه با علف های هرز

ابداع روشی نوین برای مبارزه با علفهای هرز توسط محققان اسفند 1386  

  محققان ایرانی با کشف علفهای مقاوم به علف کشها ، توانستند شیوه های مدیریتی جدیدی برای کنترل این علفها به عنوان معضل زمینهای کشاورزی دست یابند.

زند مجری طرح گفت : بیماریها، آفتهای گیاهی و علفهای هرز در دنیا حدود 40 درصد عملکوی خسارتهای ناشی از علفهای هرز در گندمزارهای کشور را سالانه 25 درصد ذکر کرد و افزود: در کشور سالانه 25 میلیون لیتر سم مصرف می شود که از این میزان سم، حدود 12 میلیون لیتر آن علف کش است . رد کشاورزان را کاهش می دهد که این میزان در ایران بیشتر است . زند با بیان اینکه این سموم بر عوامل زیست محیطی و تنوع زیستی اثرات تخریبی زیادی بجا می گذارد، اظهار داشت: پس از 40 سال استفاده از روش سمپاشی، علفهای هرز نسبت به علف کشها مقاوم شدند و باعث شد که بسیاری از مزارع  بین 50 تا 100 درصد خسارت وارد شود . وی ادامه داد: این طرح در سال 81 به دنبال نارضایتی کشاورزان استان خوزستان از عدم  کارایی برخی از علف کشهای مزارع گندم، گسترش غیر قابل کنترل علفهای هرز باریک برگ و کاهش شدید محصولات  آغاز شد. تحقیقات انجام شده نشان داد که علت اصلی عدم کنترل علفهای هرز، مقاوم شدن این علفها به علف کشها است . این محقق، محدوده پراکنش علفهای هرز مقاوم به علف کشها در مزارع گندم را در استانهای خوزستان، فارس، بخشهایی از استان کرمانشاه، گلستان و ایلام  ذکر کرد و به مهر گفت: پس از این مرحله به ارائه راهکارهای شیمیایی و غیر شیمیایی لازم برای جلوگیری از گسترش و کنترل علفهای هرز مقاوم به علف کشها پرداختیم . به گفته زند در این مکانیزم علاوه بر ارائه راهکارهای شیمیایی و غیرشیمیایی از شیوه های اعمال مدیریت سمپاشی برای کنترل و حذف علفهای هرز مقاوم استفاده می شود و برای جلوگیری از مقاوم شدن مجدد علفها، هر دو سال این برنامه با بکار بردن تنوع سموم تغییر می کند . وی با بیان اینکه با واردات سموم جدید به کشور توانستیم گزینه های مدیریتی را افزایش دهیم، گفت : این برنامه زمانبندی توسط خود کشاورزان اجرا می شود که نیاز دارد برای اجرای صحیح آن کشاورزان اطلاعات مورد نظر را داشته باشند . مجری طرح با بیان اینکه در این طرح، سمومی که باعث مقاوم شدن علفها شده بودند از گردونه مصرف حذف شدند، خاطرنشان کرد: با کشف مکانیزم جدید موفق شدیم پایداری علفهای مقاوم پایین آورده شود و در نتیجه مانع خسارتهای ناشی از علفهای هرز در استانهای غله خیز شویم .

ثبت نام اینترنتی هجدهمین کنگره گیاهپزشکی

هجدهمین كنگره گیاهپزشكی ایران

از تاریخ سوم تا ششم شهریور سال 1387 هجدهمین كنگره گیاهپزشكی ایران توسط انجمن های علمی بیماری شناسی گیاهی ایران ، حشره شناسی ، علوم علفهای هرز ایران و با همكاری دانشگاه بوعلی سینا در همدان بر گزار خواهد شد . وب سایتwww.18thippc.ir  به منظور اطلاع رسانی و ارایه خدمات به شركت كنندگان و بازدید كنندگان كنگره راه اندازی شده است . در این وب سایت امكان ثبت نام شركت كنندگان و ارسال مقالات به دبیرخانه كنگره به صورت OnLine راه اندازی شده است .

اهداف كنگره

از برگزاری اولین كنگره گیاهپزشكی ایران در سال 1347 چهل سال می گذرد از این حیث كنگره گیاهپزشكی در زمره قدیمی ترین كنگره های عملی كشور محسوب میشود . این كنگره مكان مناسبی جهت گردهمایی محققین رشته های مختلف گیاهپزشكی از سراسر كشور و بعضاً خارج از ایران است ، تا ضمن دیدار  و گفتگو با یكدیگر نتایج تحقیقات خود را مبادله نموده و به بحث و تبادل نظر بپردازند . ارایه مقالات علمی كه غالباً حاصل و نتیجه جدیدترین تحقیقات در زمینه گیاهپزشكی در كشور به شمار می روند ، ضمن آنكه تاحدی بیانگر وضعیت تحقیق در این شاخه از علم در ایران به شمار می رود ، راه آیندگان را برای مقابله با مشكلات گیاهپزشكی كشور تا حدودی هموار می نماید .

 اصلی ترین هدف برگزاری كنگره گیاهپزشكی ایران امكان حضور كارشناسان رشته های مختلف علوم كشاورزی و دانشجویان رشته های مختلف گیاهپزشكی در كنار استادان دانشگاهها و مراكز آموزش عالی و محققان مؤسسات تحقیقاتی مختلف است . بطور حتم كشاورزی كشور از بركات چنین جمع علمی كه در عرضه علم و تحقیق ایران كم نظیر است منتفع خواهد شد .

محل :‌دانشگاه بوعلی سینا ، همدان

زمان : 3 تا 6 شهریور 1387

هیأت رئیسه : جعفر ارشاد(رئیس)،دوستمراد ظفری(دبیر)و احمد پروین (خزانه دار)

دبیرخانه دائمی :

مؤسسه تحقیقات گیاهپزشكی كشور

تهران : صندوق پستی 331-19615

تلفن : [phone](021)

تلفكس : 22174060(021)

دبیرخانه هجدهمین كنگره : دانشكده كشاورزی ، دانشگاه بوعلی سینا ، همدان

تلفن :‌[phone](0811)

دورنگار: 4227012(0811)

سایت كنگره : http://www.18thippc.ir/

سال نو مبارک

مرگ هلندی نارون

نارون از جمله درختان بسیار مناسب براى زیباسازى محیط زیست شهرى است. این درخت را كه انگلیسى زبانان Elm tree مى نامند، درختى است مقاوم، زیبا و با چترى گرد و سبز كه زیبایى و طراوت خاصى به شهرها بخشیده است. نارون علاوه بر استفاده تزئینى در فضاى سبز شهرى، به عنوان درختى جنگلى فواید دیگرى نیز دارد. از چوب آن كه به دلیل ضریب چسبندگى مناسب جزء گروه چوب هاى مرغوب قرار مى گیرد (مانند چوب گردو و راش) در صنایع روكش سازى، مبل سازى، كشتى سازى، اسلحه سازى و... استفاده وسیعى مى شود.

نارونیان (Ulmaceae) از مهمترین گیاهانى هستند كه به لحاظ سازگارى در محیط هاى اكولوژیك، توانسته اند انتشار همه جایى داشته باشند. بعضى از گونه هاى نارون به دلیل دارا بودن تاج كروى از مناسب ترین درختان براى فضاى سبز به حساب مى آیند. نارون ها مى توانند شرایط نامساعد شهرها از جمله كم آبى، آلودگى هوا، فقر خاك و... را به خوبى تحمل كنند. سهولت تكثیر و نیز رنگ پاییزه قابل توجه بعضى از گونه ها نیز از دیگر مزایاى نارون براى محیط شهرى به عنوان نماى بصرى است.

در فضاى سبز تهران بیشتر از گونه هاى نارون چترى Ulmus carpiniformis استفاده شده است. روح زیباپرست ایرانیان از سال ها پیش این گونه كه تاج كروى زیبایى دارد را براى كاشت در باغ ها پسندیده است.

درخت نارون در میان موجودات زنده دشمنانى دارد كه بعضى از آنها چهره زیباى آن را مى خراشند (سوسك برگخوار نارون) و بعضى نیز مثل قارچ Ophiostoma novo _ulmi پا را از آن فراتر گذاشته و نارون را از پاى در مى آورند _ این قارچ كه عامل بیمارى هلندى در نارون است به طور عمده از طریق سوسك هاى پوستخوار (Scoly tidae) از جمله سوسك پوستخوار اروپایى منتقل مى شود. بیمارى هلندى یك بیمارى كشنده و شایع در جوامع نارونیان است.

• مرورى كوتاه بر بیمارى هلندى نارون
  
  
  بیمارى هلندى نارون Dutch Elm Disease (DED) براى اولین بار در سال ۱۹۱۸ میلادى در كشور اروپایى هلند مشاهده شده است. البته گفته مىشود مبداء آن در نواحى هیمالیا در هندوستان بوده كه در جنگ جهانى اول به اروپا برده شده است. آن را به این دلیل بیمارى هلندى مىگویند چون اولین بار در هلند بود كه روى روشهاى درمان بیمارى بررسى صورت گرفت. این بیمارى كه در ایران آن را مرگ نارون نیز گویند براى اولین بار در سال ۱۳۲۸ در جنگلهاى گلستان گرگان روى درختان ملج (Ulmus glabra) و اوجا (Ulmus carpinifolia) دیده شده است.
  
  علایم بیمارى شامل قهوهاى رنگ و پژمرده شدن برگها و خزان زودهنگام آنها مىشود و بیشتر شاخهها فوراً بعد از برگریزى مىمیرند. بیمارى غالباً از یك یا چند شاخه شروع مىشود و به تدریج ظرف چند سال درخت را از پاى در مىآورد. البته ابتلاى بهاره منجر به تهاجم پاتوژن به آوندهاى چوبى شده كه این امر مىتواند باعث مرگ سریع درخت طى یك یا دو هفته شود.
  
  این بیمارى اصولاً درختان ضعیف را مبتلا مىكند. تخمگذارى حشره ناقل در دالانهاى زیرپوستى درختان ضعیف، اسپورهاى قارچ پاتوژن را وارد درخت مىكند. این اسپورها به سرعت داخل پوست و چوب آسیب دیده رشد مىكنند. تغذیه سوسكها نیز در انتقال بیمارى نقش دارد.
  
  بیمارى DED یك بیمارى آوندى است. اسپورهاى قارچ در نتیجه تهاجم پاتوژن به آوندها در طول آنها انتشار مىیابند. ریسههاى قارچ در آوند، توسعه یافته و ایجاد انسداد مىنمایند. در همین حال درخت نیز به عنوان مكانیسم دفاعى و به منظور مسدود كردن راه پیشرفت پاتوژن با ترشح مواد صمغى در داخل آوندها، ایجاد تیلوز (Tylos) مىنماید كه این امر به نوبه خود باعث بسته شدن راه آوند و عدم انتقال آب و مواد معدنى به اندامهاى درخت شده كه نتیجه آن مرگ درخت خواهد بود. طبق تحقیقات انجام شده در ایالات متحده آمریكا، سمپاشى علیه سوسكهاى پوستخوار با هدف كنترل بیمارى به دلیل فعالیت سوسكها در زیر پوست درخت، جایى كه سموم نفوذ كمى دارند، چندان رضایتبخش نبوده است.
  
  در مقابل، اقدامات پیشگیرانه از قبیل تقویت درخت با كوددهى كافى و رعایت مسائل بهداشتى مىتواند بسیار موثر باشد. اخیراً در مورد درمان بیمارى هلندى نارون از راه تزریق داروى قارچكش امیدهایى حاصل شده است. در ایران اما، تحقیقات و اجرایى كردن آنها شایسته پیگیرى مسئولانهترى از سوى حافظان فضاى سبز شهرى است. متاسفانه حتى گاهى دیده شده مسئولین حفظ فضاى سبز، درختان نارون بیمار را به جاى درمان كردن با توجیه اقتصادى نبودن معالجه قطع مىكنند.
  
  اما به نظر مىرسد گران بودن هزینه درمان تنها یك توجیه باشد. در واقع آنها بىاعتنایى خود به ارزش نارون را اینگونه توجیه مىكنند. قطعاً ارزش یك نارون در فضاى سبز بیشتر از هزینه درمان آن است. تنها كافى است ارزش هر یك از درختان را در تصفیه هوا و ایجاد فضاى با نشاط شهرى در نظر داشته باشیم. طبق بررسىهاى انجام شده در بیشتر موارد تزریق داروهاى قارچكش، یك درمان موثر براى بهبود درختان مبتلا به DED محسوب مىشود. داروهاى گوناگون و روشهاى مختلفى براى این كار وجود دارند. بسته به شرایط بیمارى و درخت بیمار در هر مورد دارو و روش مناسبى از سوى گیاه پزشكان تجویز و اعمال مىشود.
  
  
• اصول پایه تزریق

براى اینكه بدانیم چگونه و چه زمانى مى توان از تزریق براى درمان قطعى درختان نارون مبتلا به DED استفاده كرد باید از فرآیند ورود قارچ عامل DED و ابتلاى درخت به بیمارى اطلاع داشته باشیم. همان طور كه پیش از این ذكر شد، پاتوژن عامل DED، بافت هاى آوندى را مبتلا مى كند و با ایجاد انسداد در آوندهاى چوبى آنها را از كار مى اندازد. پاتوژن به دو طریق به نارون هاى سالم منتقل مى شود: تماس ریشه اى و نیز به وسیله سوسك هاى پوستخوار. هنگامى كه یك نارون از راه تماس ریشه اى مبتلا مى شود پاتوژن به سرعت و در وسعت زیاد در سراسر سیستم آوندى گسترش مى یابد. تزریق داروهاى قارچ كشى كه اكنون در دسترس اند، در درمان درختانى كه از این راه مبتلا شده باشند كمكى به ما نمى كنند. در مقابل، در مواردى كه درخت از راه تغذیه سوسك هاى پوستخوار مبتلا شده باشد، مى توان از تزریق سود جست.

زمانى كه سوسك پوستخوار ناقل پاتوژن روى درختان سالم نارون تغذیه مى كند، چندین فاكتور وجود دارند كه تعیین مى كنند آیا درخت مبتلا خواهد شد و در صورت ابتلا آیا درخت زنده مى ماند یا خیر. این فاكتورها شامل موارد زیر مى شوند: مقدار انیوكولوم (Inoculum) و محل ورود آن به درخت (كه بسته به گونه ناقل مى تواند مختلف باشد)، قدرت تهاجم پاتوژن (حداقل سه گونه از قارچ Ophiostoma باعث ایجاد بیمارى مى شود كه از نظر بیمارى زایى و قدرت تهاجم با هم فرق دارند)، فیزیولوژى درخت (نیروى زیستى، ساختمان آوندى و...)، وجود محیط مناسب براى رشد قارچ (دما، رطوبت و...) و توانایى درخت در كاهش شدت بیمارى (بسته به گونه نارون و سلامت درخت فرق مى كند.)

پیش از این، تزریق قارچ كش ها تنها جنبه پیشگیرانه داشته ولى اخیراً این روش جنبه درمانى نیز یافته است. در عین حال عوامل در كاهش اثر این روش دخالت دارند. داروى تزریق شده براى اینكه در پیشگیرى موثر باشد، باید پاتوژن را در مراحل اولیه آلودگى و قبل از گسترش آن از بین ببرد و اگر توانایى این كار را ندارد، باید حداقل مانع رشد و توسعه آن در سیستم آوندى شود. همچنین باید داراى غلظت كافى و مناسب در تمامى نقاط از درخت كه بیشتر در مواجهه با پاتوژن قرار مى گیرد، باشد. حتى زمانى كه دارو با دوز بالا تزریق مى شود، مقدار آن در نقاط حساس به پاتوژن در درخت ممكن است بسیار كم باشد. تجویز صحیح دوز دارو و تعیین درست شیوه تزریق از نكات مهم در درمان DED است. اگر هدف از به كار بردن این روش پیشگیرى باشد باید دارویى تجویز شود تا قبل از اینكه سیستم آوندى درخت صدمه ببیند، پاتوژن را كنترل كند. براى نیل به این مهم تشخیص زودهنگام بیمارى اهمیت زیادى دارد و باعث موفقیت در نجات جان درخت و درمان به موقع مى شود.

• شیوه هاى تزریق

داروى قارچ كش را به دو شیوه مى توان وارد سیستم آوندى درختان نارون كرد:

۱ _ تزریق دارو در حجم زیاد و با غلظت كم (Macroingection) كه معمولاً بدون فشار و تدریجى انجام مى شود (مانند تزریق سرم به انسان). ۲ _ تزریق دارو در حجم كم و با غلظت بالا (Macroingection) به تنه كه تحت فشار انجام مى گیرد. براى هر دو روش قبلاً باید سوراخ هایى در درخت ایجاد كرد.

تزریق ماكرو: متخصصان بیمارى شناسى گیاهى، روش ماكرو را براى تزریق دارو به ریشه هاى جانبى درخت به كار برده اند. آنها در این راه دریافته اند كه اگر تزریق در ریشه هاى با قطر بیشتر صورت بگیرد و محل هاى تزریق به خوبى تعیین شوند، پخش دارو در سیستم آوندى به نحو مطلوبى صورت مى گیرد به طورى كه جریان مناسبى از آن به تاج درخت مى رسد. آنها همچنین متوجه این نكته شده اند كه بافت چوبى در ریشه و بافت چوبى در ساقه (تنه) درخت از نظر كارایى در انتقال دارو با هم متفاوت اند. در واقع این ریشه ها هستند كه داروى تزریقى را بهتر در درخت پخش مى كنند. همین طور زخم هایى كه در ریشه ها در اثر تزریق ایجاد مى شوند در مقایسه با زخم هاى ناشى از تزریق در تنه درخت، زودتر التیام مى یابند.

هنگام تزریق باید سوراخ هایى با مته مخصوصى كه براى این كار است (مته هاى ۱ _ ۵/۰ سانتى مترى) در ریشه یا تنه درخت ایجاد شود. ظرف محتوى داروى قارچ كش به وسیله لوله هاى پلاستیكى از طریق رابط هایى به این سوراخ ها متصل مى شود. نكته حائز اهمیت در این میان این است كه ظرف دارو باید در ارتفاع بالاترى نسبت به محل ورود دارو به درخت قرار داشته باشد. براى این كار معمولاً ظرف را به شاخه هاى درخت آویزان مى كنند، البته تانكرهایى وجود دارند كه دارو در آنها تحت فشار است و هنگام تزریق روى زمین قرار مى گیرند.

دوز دارو و حجم محلول تزریقى بستگى به قطر تنه دارد. درختان با قطر كم تنه به نسبت، سیستم آوندى كمترى نیز در واحد قطر دارا هستند. بنابراین باید دقت كرد به درختان كوچك دوز بیشتر از مقدار توصیه شده از دارو تزریق نشود. این روش نشان داده است كه در صورت كاربرد مناسب مى تواند دارو را كاملاً در تاج درخت پخش كند. اما از طرفى روش ماكرو ممكن است داراى عوارض جانبى براى درخت باشد. به طورى كه اگر از محل هاى پیشین تزریق، مجدداً دارو وارد درخت شود، منجر به بى رنگى و فساد بافت مى شود. داروها همچنین ممكن است به حلقه كامبیوم در ناحیه اى كه تحت تزریق بوده، صدمه برسانند.

تزریق میكرو: این روش با یك وسیله شبیه سرنگ هاى پزشكى اما در مقیاس بزرگ تر از آن كه داروى آماده تزریق در آن از قبل وجود دارد، انجام مى گیرد. دارو را به وسیله این سرنگ هاى مخصوص و از طریق سوراخ هایى كه قبلاً در تنه ایجاد شده اند، وارد آوندها مى نمایند. تركیبات دارویى كه در این روش به كار مى روند، از قبل آماده تزریق اند و نیازى به آب اضافى براى رقیق شدن ندارند. این مسئله باعث آسان شدن كاربرد این روش شده است. تحقیقات در مورد اینكه آیا با این روش دارو با غلظت مناسب در درخت پخش مى شود یا خیر به نتیجه مشخصى نرسیده است.

در واقع باید گفت تزریق دارو براى درمان DED تلفیق هنر و علم است. در كنار دانش باید در این راه با ظرافت تمام عمل كرد. زیرا كوچك ترین اشتباه در تعیین محل سوراخ هاى تزریق مى تواند عواقب وخیمى براى درخت داشته باشد.

• داروهایى كه براى درمان استفاده مىشوند

۶ نوع دارو با فرمولاسیون هاى مختلف در ایالات متحده براى تزریق به نارون به ثبت رسیده است. این تركیبات عبارتند از كاربندازیم، تیابندازول و دباكارب از دسته دارویى بنزیمیدازول ها (Benzimidazoles)، پروپیكونازول و تبوكونازول از تریازول ها (Trazoles) و یك تركیب مسى (Copper Sulphate Pentahydrate) از میان تركیبات فوق در كشور ما به طور عمده از كاربندازیم و تیابندازول، آن هم به صورت سمپاشى هوایى (Spray) استفاده مى شوند. در به كار بردن روش هاى تزریقى ما هنوز در ابتداى راه قدم مى زنیم.

داروهاى گروه بنزیمیدازول سیستمیك بوده و در غلظت هاى پایین نیز موثرند. آنها با مكانیسم دخالت در تقسیم سلولى عمل مى كنند. این گروه دارویى در غلظت كم مانع رشد پاتوژن DED مى شوند ولى آنها را نمى كشند (خاصیت Fungistatic) در حالى كه در غلظت هاى بالاتر كشنده هستند (Fungicide) فرم نمك اسید این داروها در آب قابل حل است و لذا براى تزریق از این فرم آنها استفاده مى شود. نمك هاى بنزیمیدازول ها از نظر تاثیر بر پاتوژن ها و نوع رفتار شیمیایى در درخت با هم تفاوت دارند.

تاثیر آنها نیز، هم به گسترش مناسب آنها در تاج درخت بستگى دارد و هم به مقدار داروى تزریق شده كه این مورد اخیر غلظت دارو را در بافت ها تعیین مى كند. گروه تریازول ها نیز بسیار سیستمیك بوده و به دلیل جلوگیرى از رشد سلول هاى قارچ با مكانیسم تخریب دیواره سلولى باعث از بین رفتن پاتوژن مى شوند. مثال آن پروپیكونازول است. این تركیب دارویى به صورت كپسول هاى ریزى تهیه مى شود كه در آب تمیز و با PH طبیعى (خنثى) قابل حل است. پروپیكونازول در پیشگیرى از بیمارى نیز موثر است.

تركیب دارویى دیگرى كه براى درمان بیمارى هلندى نارون به كار مى رود یك تركیب مسى است كه با نام تجارى phyton27 عرضه مى شود. این دارو برپایه خاصیت قارچ كشى فلز مس تهیه شده است. عنصر مس براى قارچ ها سمى است و آنها را مى كشد. محققان دریافته اند برگ گیاهانى كه با فایتون ۲۷ تیمار شده اند، تا ۱۵ ماه پس از آن، داراى ۲۲ درصد مس بیشترى در مقایسه با گیاهان شاهد هستند.

ماده دیگرى نیز در درمان DED به كار مى ر ود كه نه تنها یك قارچ كش نیست بلكه خود یك پاتوژن است. این ماده یك سوسپانسیون از اسپورهاى زنده قارچ Verticillium dahaliae است كه توسط سرنگ مخصوص به درخت تزریق مى شود. این ماده درخت را نسبت به بیمارى مقاوم مى كند به طورى كه در طول یك سال پس از تلقیح، درخت بیمار نمى شود. شاید نوعى سیستم ایمنى در درخت موجود باشد كه با تلقیح این ماده فعال مى شود. این ماده با نام تجارى Dutch Trig عرضه مى شود. تزریق این دارو به درخت مزایا و در عین حال مسائلى را در پى دارد. كوچك بودن سوراخ هاى تزریق در این روش كه به سرعت ترمیم مى شوند و نیز هزینه نسبتاً پایین درمان از مزایاى آن است. در مقابل هر ساله باید تلقیح این ماده تكرار شود زیرا اثر این ماده تحریك نوعى سیستم ایمنى در درخت است یا چیزى شبیه به آن و بنابراین خاصیت درمانى ندارد. اما مهم ترین چالش در به كارگیرى این روش بیمارى زا بودن قارچ V.dahliae است كه ایزوله هاى آن كه براى تزریق به كار مى روند باید در نهایت دقت تهیه شوند. تولید این ایزوله ها اگر از كنترل خارج شود، مى تواند خسارتى به مراتب بیشتر از DED به بار آورد.

• دوز مناسب هر دارو

همانطور كه پیشتر گفته شد، دوز مناسب براى هر دارو به نسبت قطر تنه تجویز مى شود. در اینجا براى نمونه به دوز مصرفى چند دارو و به ازاى واحد قطر تنه، اشاره مى شود. لازم به یادآورى است كه این دوز ها تقریبى بوده و بسته به شدت بیمارى با نظر گیاه پزشك ممكن است تغییر كند.

كاربندازیم: ۱۲۶ml/inch

تیابندازول: ۷۲ml/inch

دباكارب: ۲ml/inch

پروپیكونازول به روش میكرو: ۱۰ml/inch

پروپیكونازول به روش ماكرو: ۱۰ml/inch-6

فایتون ۲۷: ۴ml/inch

• تزریق تنها یك بخش از درمان است

تنها با اتكا به تزریق نمى توان نسبت به درمان قطعى بیمارى مطمئن بود. به استثناى سمپاشى DDT كه علیه سوسك هاى پوستخوار كوچك اروپایى و به قصد جلوگیرى از تغذیه آنها انجام مى شده است، تمام شواهد تاریخى موجود در زمینه درمان بیمارى ، حكایت از آن دارد كه كنترل موفق بیمارى هلندى نارون به اقدامات بهداشتى به منظور كاهش جمعیت سوسك پوستخوار و همچنین كاهش انیوكولوم اولیه DED بستگى تام داشته است. حتى با انجام تزریقات، برنامه مدیریت بیمارى بدون رعایت اصول بهداشتى كه منجر به كاهش توان تهاجمى پاتوژن شود، بدون موفقیت بوده است.

از طرف دیگر، افرادى كه درختان نارون را در فضاى سبز خصوصى خود نگهدارى مى كنند تا زمانى كه مقامات مسئول در فضاى سبز عمومى شهر، نسبت به جمع آورى بقایاى نارون (شاخ و برگ هاى ریخته شده روى زمین كه احتمالاً منبع آلودگى هستند) اقدام نكنند، نمى توانند نسبت به موثر بودن رعایت اصول بهداشتى در باغ هاى خود مطمئن باشند.

به طور كلى درمان دارویى بیمارى تنها یك گزینه براى وقتى است كه ابتلاى درخت در مراحل اولیه باشد و هنگامى یك ابزار قوى و موثر براى درمان قطعى DED به حساب مى آید كه با یكسرى اقدامات بهداشتى دقیق پشتیبانى شود. در ضمن تشخیص زودهنگام آسیب به درخت به منظور درمان به موقع آن بسیار حیاتى است. دانستن اینكه چه زمانى جمعیت سوسك پوستخوار و نیز قارچ پاتوژن در اطراف نارون ها بالاست به ما امكان اقدام قاطع، سریع و موثر را در جهت درمان بیمارى مى دهد.

در نهایت باید گفت نارون به عنوان زیباترین و باارز ش ترین درخت در فضاى سبز در كشورمان ارزش رسیدگى مناسب تر از سوى متولیان حفظ فضاى سبز شهرى را دارد. تلاش براى نجات جان نارون ها از آفات و امراضى چون بیمارى هلندى نارون، تلاشى است در راستاى حفظ یك گونه مهم در محیط زیست شهرى براى حفظ سلامت نارون، این همنشین سبز و زیباى انسان در شهر ها باید از همه ظرفیت هاى موجود بهره جست، یادمان نرود انسان ها نیز مانند آفریدگار زیبایى ها، زیبایى را دوست مى دارند.

قارچ فوزاریوم

قارچ فوزاریوم عامل خشكیدگی درخت اقاقیا است

نتایج تحقیقات پژوهشگران جهاددانشگاهی نشان می دهد، گونه ای خاص از قارچ فوزاریوم عامل خشكیدگی درخت اقاقیا است. به گزارش خبرگزاری كشاورزی ایران (ایانا)- مهندس سیدضیاء نصرتی عضو هیات علمی جهاددانشگاهی واحد تهران با اعلام این مطلب گفت: گونه های مختلف درخت اقاقیا از جمله درختان مقاومی است كه به منظور زیباسازی فضای سبز، كنترل فرسایش خاك و احیای اراضی كشت می شود و می تواند مشكل كمبود نیتروژن خاك را نیز مرتٿع كند. وی با اشاره به اینكه در بیشتر مناطق، درختان اقاقیا دچار زردی و ریزش برگ، خشكیدگی شاخه، از بین رفتن پوست و حتی سیستم آوندی هستند، افزود: به منظور تشخیص عامل خشكیدگی و رفع آن، عواملی از جمله كمبود یا در دسترس نبودن عناصر غذایی، بیماریها، آفات، كم آبی و تنش های رطوبتی، آلودگی، شوری خاك و كمبود نور در مناطق آلوده شهری و نهالستانهای تولید نهال اقاقیا مورد بررسی قرار گرٿت. به گزارش روابط عمومی جهاددانشگاهی وی در ادامه گٿت: در نهایت پس از آزمایش خاك، كشت قسمت های آلوده به منظور تشخیص عامل بیماریزا، جداسازی قارچ از بافت های آلوده، آزمایش وجود ناقل بیماری در خاك، توانستیم علت اصلی خشك شدن درختان اقاقیا را پیدا كنیم و گونه ای از قارچ فوزاریوم را روی درختان اقاقیا شناسایی و گزارش كنیم. نصرتی با اعلام اینكه قارچ فوزاریوم یك قارچ آوندی و خاكزاد است كه به آوندها حمله و آنها را مسدود می كند، درباره كنترل و مبارزه با آن افزود: تحت شرایط آزمایشگاهی و گلخانه ای با استفاده از كنترل شیمیایی و قارچ كش ها می توان تا حدودی این قارچ را از میان برد ولی كنترل آن در شرایط مزرعه نیاز به تدبیر بیشتری دارد. وی مدیریت صحیح نهالستان ها برای تولید نهال عاری از آلودگی و از میان بردن درختان آلوده در فضای سبز را از جمله راههای پیشگیری این بیماری دانست و گفت: رسیدگی مناسب به درختان كشت شده در فضای سبز از جهت آبیاری و تغذیه، مبارزه با عوامل استرس زا برای جلوگیری از ضعف عمومی درخت، معرفی ارقام مقاوم اقاقیا و در نهایت بهداشت وسایل باغبانی از دیگر روشهای موثر در كنترل این بیماری است. وی در پایان افزود: درخت اقاقیای معمولی با خوشه های گل سفید رنگ، اقاقیای گل با خوشه های گل ارغوانی و اقاقیای چتری از جمله گونه های این درخت است كه زینت بخش فضاهای سبز بوده و اثرات مثبت و مفید فضای سبز در زندگی شهری، حضور آنها را در شهرها اجتناب ناپذیر كرده است. گٿتنی است این طرح با سمت پژوهشگران جهاددانشگاهی واحد تهران و به سفارش سازمان پارك ها و فضای سبز شهرستان كرج اعلام شد. بر گرفته شده از وبلاگ انجمن علمی گیاهپزشکی پردیس ابوریحان

دانش پزشکی و گیاهپزشکی در ایران باستان

دانش پزشکی در ایران باستان

نوشتار زیر حاصل استفاده از چندین مقاله و تلخیص آنهاست

یکی دانشهایی که ایرا‌‌ن‌زمین در آن نقش مهمی را ایفا کرده دانش پزشکی است. دانش پزشکی در ایران پیش از دوره اوستایی و ظهور اشوزرتشت وجود داشته. زمانی که زرتشت که خود نیز یکی از پزشکان برجسته عهد باستان ایران می باشد پا به عرصه وجود می گذارد، قرنها یا هزاران سال بوده که این دانش در ایران زمین رواج داشته است. اوستا که مجموع کاملی از تاریخ و فرهنگ ایرانیان پیش از ظهور زرتشت تا به دوره او می باشد، اشاره‌های بسیاری به دانش پزشکی و پزشکان ایرانی دارد. همچنین در دیگر کتابهای پهلوی و پارسی بدان اشاره ها برمی خوریم٬ مانند شاهنامه٬ بندهش.

در متون کهن آمده:

جمشید( چهارمین پادشاه پیشدادی) نخستین کسی بود که استحمام آب گرم و سرد را مرسوم کرد. در دوره پادشاهی او هفتصد سال نه گیاهی خشکید و نه جانداری بیمار شد.

پزشکان مشهور ایران باستان:

در اوستا از قهرمانی به نام «ثرتیه» نام برده شده است که «نخستین پزشک» قلمداد شده است. در «ثرتیه» از اهورامزدا تقاضا میکند که علاجی علیه همه زهرها و یک کارد فلزی برای عملیات پزشکی به او بدهد. اهورامزدا پاسخ می دهد که هزاران و میلیون ها گیاه درمان بخش آفریده ام که از آن میان، «گوکرن» منبع همه داروهاست. گوکرن، نام درخت مقدس افسانه ای است که در دریای فراخکرد جای دارد. هوم سفید، گاو شاخ، و کوکنار، معادل های دیگری هستند که برای این درخت افسانه ای، تصور شده است و جملگی جنبه درمانی داشته اند.

بند ۴ یسنا ۹:
آنگاه به من پاسخ گفت هوم پاک دور دارنده ی مرگ٬ ویونگهان مرا نخستین بار میان مردمان خاکی جهان آماده ساخت. این پاداش به او داده شد که او را پسری زاییده شد٬ آن جمشید دارنده رمه خوب٬ کسی که در شهریاری خود جانور و مردم را نمردنی ساخت.

پس از ویونگهان پدر جمشید پیشدادی و خود جمشید که یکی دیگر از پزشکان آریایی می باشد به ترتیب در بندهای پسین همچنان پرسش خود را ادامه می دهد و هوم در پاسخ به او (زرتشت) تا چهار پزشک را نام می برد که به ترتیب پس از ویونگهان ، دومین بار آبتین(پدر فریدون پیشدادی) ، سومین بار اترت پدر اورواخشه و گرشاسب و چهارمین بار پورشسپ پدر پیامبر ایرانی اشو زرتشت می باشد. در اوستا از پزشکان دیگری نام برده شده که میتوان از آنها جاماسپ وسئنا که بعدها سیمرغ نام گرفت نام برد.
 

تخصصهای مختلف دانش پزشکی در ایران باستان
دانش پزشکی در اوستا پنج بخش می باشد:

۱- اشو پزشک(بهداشت)

۲- دادپزشک(پزشک قانونی)

۳- کارد پزشک(جراح)

۴- گیاه پزشک(دارو عطاری)

۵- مانتره پزشک(روان پزشک)

یکی از طبیبان(پزشکان) به وسیله اشا درمان کند٬ کسی به‌وسیله قانون شفا بخشد٬ کسی با کارد درمان کند٬ کسی که با گیاه درمان کند کسی که با کلام مقدس(مانتره) درمان بخشد......
"اردیبهشت یشت بند ۶"

1- اشو پزشک(بهداشت)
.


 

۲- داد پزشک (پزشک قانونی)

این پزشکان بیشتر با علوم پزشکی کار می کردند. کالبد شکافی پس از مرگ جهت تشخیص بیماری و پیدا کردن را درمان برای آیندگان از جمله وظایف آنان بوده٬ پزشکان قانونی درگذشتگان را معاینه میکردند و پس از اطمینان حاصل کردن از درگذشته برای آن جواز کفن و دفن صادر می نمودند. اگر مرده نیاز به کالبدشکافی داشت آن را کالبد شکافی می کردند.همچنین امور مومیایی مردگان به دست اینگونه پزشکان بود که این عمل بیشتر در مصر باستان معمول بوده.


3- کارد پزشک(جراح):
همانگونه که از نام اینگونه پزشکی پیداست نوع بیمار و درمان بخشیدن بیماران توسط این پزشکان، جراحی بوده است.

بیمار خوب شود پس آموزده است و همیشه می تواند کارد پزشکی کند.

همانگونه که در بند بالا اشاره شد یک کارد پزشک بایستی چندین مرتبه این عمل را انجام دهد و پس از پیروز شدن در آزمایش می توانست در این رشته پزشکی فعال باشد.
درباره کارد پزشکی که یک عمل رستمینه(سزارین) زایمان را در ایران باستان نشان می دهد در شاهنامه در خصوص زایش رستم چنین آمده:

پیامـد یکـی موبـد چیـره دست
همان ماهرخ را به می کرد مسـت

شکافیـد بی رنـج پهلـوی مـاه
بـتـابـیـــد مـر بـچه را سـر بـه راه

چنان بی گزندش برون آورید
که کس در جهان این شگفتی ندید


پزشکی که جراحی زایمان را بدین گونه بر روی مادر رستم ،رودابه انجام می دهد، سیمرغ در شاهنامه (سئنا در اوستا) یکی از پزشکان ایران باستان می باشد. سیمرغ که نام وی سئنا می باشد یکی از پزشکان و مغان می باشد وی در کوه(ظاهرا دماوند) می زیسته و شاگردانش نیز در آنجا (دماوند) برای فراگیری دانش می رفته اند و او را ،سئنا مرغ نامیدند به دلیل جایگاه بلندش(بروی کوه). زال پسر سام که پدرش او را از کودکی به نزد سئنا می سپارد تا آموزشهای مورد نیاز را بیاموزد و دانش فراگرد از شاگردان مورد توجه سئنا می شود. بدین سبب زال در برخی گرفتاریهای خود از او کمک می گرفته که زایمان همسرش رودابه در هنگام زایش رستم نیز به دست سئنا علاج می گردد. برای آنکه بهتر به دانش کارد پزشکی در ایران پی ببریم نیاز است آورده شود که در باستانشناسی در شهر سوخته در استان سیستان جمجمه هایی کشف گردید که بروی آنها عمل جراحی انجام گرفته بود.

4- گیاه پزشک(اورو پزشک) :
پیشینه گیاه پزشکی با آغاز پیدایش کشاورزی و گیاه پروری در ایران همراه می باشد. نخستین اقوامی که توانستند به خواص گیاهان دارویی پی ببرند و گیاه درمانی نمایند و از گیاهان به عنوان آرام بخش و تیمار بیماران بهره برند ایرانیان بودند. گیاه پزشکی پس از گذشت هزاران سال در ایران و دیگر نقاط جهان همچنان مرسوم است و یکی از موثرترین درمانها به شمار می آید. گیاه پزشکی در روزگارهای کهن از ایران به دیگر کشورها راه یافت از جمله هند٬‌ ‌ چین٬ ‌میان رودان٬ مصر و غیره که هنوز در آن کشورها به ویژه پاکستان و هند رایج است.


5- مانتره پزشک(روان پزشک):
منظور از کلام مانتره سخنی است که با آن بیمار را آرامش می دهند و درمان می کنند، همچنین سخن پاک و مقدس هم معنی می دهد.
آنگاه که روان و روح آدمی همچنان بهم ریخته و پریشان است بهترین درمان و آرامبخش گفتار نیک و امید بخش٬‌ ‌ خواندن کتاب مقدس(گاتها اوستا) شعر و یا گوش دادن به موسیقی می باشد.

وندیداد فرگرد ۷ بند ۴۴ آمده:

ای زرتشت ،اگر پزشکانی گوناگون درمان بخش یکی با کارد درمان بخش٬ یکی با دارو٬ یکی با سخن ایزدی درمان کننده٬ آن کس که با سخن ایزدی(مانتره) درمان کند درمان بخش ترین درمان کنندگان است.
 

نظر ایرانیان باستان درباره بیماریها و منشا آنها:


بر طبق آیین و فرهنگ ایرانی نابود کننده تمام بدیها٬ پلیدیها و کژاندیشی ها و زشتی ها همان کلام ایزدی (مانتره) است. نامهای خداوند(صد و یک نام خدا) مانتره می باشد. گاتها مقدس مانتره می باشد٬ یسنا مانتره می باشد٬‌ ‌ نماز مانتره می باشد٬‌ ‌ اندیشه نیک٬‌ ‌ گفتار نیک٬‌ ‌ کردار نیک مانتره می باشد. تمام آموزشهای زرتشت مانتره می باشد. نیاکان ما معتقد بودند و ما نیز معتقدیم و ایمان داریم هرگاه که روح و روان و اندیشه سالم و شاداب است٬ تن و بدن و زندگی نیز سالم و شاداب است. و هرگاه روح و روان و اندیشه رنجور و افسرده باشد تن و بدن و زندگی هر چقدر که قوی باشد رو به سستی می گذارد. و یکی دیگر از این درمانبخشها فراگیری دانش و ادب برای رسیدن به کمال انسانی می باشد.

رقیه بهزادی، نویسنده کتاب «قوم های کهن، در قفقاز، ماورای قفقاز، بین النهرین و هلال .
رقیه بهزادی از برخی بیماری های نام برده شده در کتاب وندیداد، یاد کرده است:
1. واورشی : احتمالا یک بیماری مقاربتی است
2. تب زایمان یا نفاس:eclampcia and preeclampcia
3. اسکندا : ممکن است به مفهوم بریدگی باشد
4. اگهوستی : راشیتیسم
5. دروکا : مسلما سنگ کلیه یا صفرا است
6. کورگها : ظاهرا همان است که در فارسی امروزی به آن کورو یا کورک می گویند.
7. آستائیریا : ظاهرا نام یک بیماری است که بر روی بدن جوش هایی مانند دانه های آبله یا سرخک ظاهری می شود.

حق ویزیت ! در ایران باستان:

دستمزد پزشک دقیقا تناسب با مقام بیمار داشت و موبدان، تنها با دعا و دادن برکت، به پزشک دستمزد می دادند!

رییس خانواده یا قبیله یا ده یا فرمانده استان به ترتیب یک خر، یک اسب، یک شتر و یا چهار اسب به عنوان دستمزد به پزشک می پرداختند. بیماران زن، به پزشک چهار پای ماده به عنوان دستمزد می پرداختند.

اخلاق پزشکی در ایران باستان:
در کتاب «قوم های کهن...» شرایط یک پزشک کامل در ایران باستان، این طور نقل شده است: «باید اندام های بدن و مفاصل و درمان بیماری های آن ها را بداند. باید ارابه شخصی و دستیار داشته باشد و باید مهربان باشد و حسود نباشد. آرام سخن بگوید و هیچ گونه غروری نداشته باشد. دشمن بیماری ولی دوست بیمار باشد. حجت و حیا را رعایت کند و به دور از جنایت، آسیب رسانی و زورگویی باشد. شتابان به کار بپردازد، یار بیوه زنان باشد. رفتاری نجیبانه داشته باشد. پاسدار شهرت خوب باشد. به خاطر سود کار نکند، بلکه پاداشی معنوی را در نظر داشته باشد. در دادن گیاهان درمان بخش مهارت نشان دهد تا جسم را از بیماری برهاند و فساد و ناپاکی را دور کند. آرامش بیشتری ببخشد و لذایذ حیات را افزون سازد.»


از اوستا که بگذریم در دوره های پس از زرتشت این دانش همچنان نزد ایرانیان رو به رشد و نمو نمود. عمده کار پزشکی و دانش پزشکی نزد موبدان و مغان ایرانی بود. بهترین آموزگاران دانش پزشکی و ستاره شناسی مغان ایران بوده اند و این علوم پشت به پشت از آنها به شاگردانشان انتقال پیدا می کرده. متاسفانه در یورش بی رحمانه مقدونیان(اسکندر)٬ اعراب٬ ‌تاتارها و افغانها بسیاری از نوشته ها و کتابهای ارزشمند دانشمندان ایرانی را از بین رفته و کتابهای پزشکی نیز از این قانون مستثنی نبوده است. از پزشکان نامور ایران نیز در دوره های بعد می توان از مانی؛ روزبه و بزرگمهر نام برد. در دوره هخامنشی نیز پزشکان بی شماری بوده اند که دانشمندان یونانی و دیگر ملل از آنان بهره برده اند. عمده دانش پزشکی آن دوره و حتی دوره ماد و دوره های پسین بر دانش اوستایی استوار بوده.

دوره ساسانیان نیز دانشمندان دیگر کشورها در دانشگاه گندی شاپور برای فراگیری دانشهای گوناگون از جمله پزشکی مشغول درس خواندن بوده‌اند٬ مانند دیوژن. فرهنگستان گندیشاپور (که بصورت نیمه‌عربی‌وار جندیشاپور نیز نامیده شده) در سال۲۷۱ بدست شاهنشاهان ساسانی در خوزستان بنیاد نهاده شد. این فرهنگستان همچنین دارای یک بیمارستان آموزشی و یک کتابخانه بود. بیمارستان گندیشاپور نخستین بیمارستان آموزشی جهان بود. در این فرهنگستان دانش‌های فلسفی و پزشکی تدریس می‌شد و بنا به روایات حبس و مرگ مانی پیغمبر نیز در گندیشاپور روی داده است.

گندیشاپور یکی از هفت شهر اصلی خوزستان بود. نام آن در آغاز «گوند-دزی-شاپور» به معنی "دژ نظامی شاپور" بوده است. برخی پژوهشگران بر اینند که بنگاهی همانند به گندیشاپور از زمان پارتیان در این جایگاه قرار داشته است. شهری به نام گندیشاپور را شاپور دوم فرزند اردشیر ساسانی پس از شکست دادن سپاه روم به سرکردگی والرین، بنا نهاد. شاپور دوم گندیشاپور را پایتخت خود قرار داد.

نام‌آوری گندیشاپور بیشتر در زمان خسرو انوشیروان ساسانی انجام گرفت. خسرو انوشیروان گرایش فراوانی به دانش و پژوهش داشت و گروه بزرگی از دانشوران زمان خود را در گندیشاپور گرد آورد. در پی همین فرمان خسرو بود که برزویه، پزشک بزرگ ایرانی، مأمور مسافرت به هندوستان شد تا به گردآوری بهترین‌های دانش هندی بپردازد. امروزه شهرت برزویه در ترجمه ای است که از کتاب پنچه تنتره هندی به پارسی میانه انجام داد که امروزه به نام کلیله و دمنه معروف است.

بنابراین فرهنگستان گندیشاپور از کانون‌های اصلی دانش‌ورزی، فلسفه و پزشکی در جهان باستان شد. در برخی منابع اشاراتی به انجام آزمون و امتحان برای اعطاء اجازه طبابت به دانش‌آموختگان دانشگاه گندیشاپور شده است. کتاب "تاریخ الحکمه" (سرگذشت فرزانگی) به توصیف این مسئله می‌پردازد. شاید این نمونه نخستین برگزاری آزمون دانشگاهی در جهان بوده باشد.

تمامی کتاب‌های شناخته شده آن روزگار در زمینه پزشکی، در کتابخانه گندیشاپور گردآوری و ترجمه شده بود، با اینکار گندیشاپور تبدیل به کانون اصلی انتقال دانش میان خاور و باختر گشت. گندیشاپور و همچنین آموزشگاه وانسیبین که پیش از فرهنگستان گندیشاپور در خوزستان بنیاد شده بود تأثیر بزرگی در شکل گرفتن نهاد «بیمارستان» بویژه کلینیک آموزشی در جهان داشتند.

در سال‌های آغازین پیدایش دین اسلام در عربستان، دانشکده پزشکی و بیمارستان گندیشاپور شمار زیادی استاد ایرانی، یونانی، هندی و رومی را در خود جا داده بود. گفته شده که حتی پزشک شخصی محمد، پیامبر اسلام، نیز از دانش‌آموختگان (فارغ‌التحصیلان) دانشکده پزشکی گندیشاپور بوده است.

دانش پزشکی در ایران پس از حمله و یورش اعراب چند قرنی رو به کاهش و افتادگی گذاشت لیکن با کوشش بزرگمردان و دانشمندان و با عنایت اورمزد این دانش مانند گذشته و بهتر از آن رو به بالندگی گذاشت. به طوریکه دانشمندان بی شماری از دوره ی اسلامی به بعد از یاران به دانش جهان کمک شایانی کردند و کمتر کسی مانند آنها را میتوان یافت٬ بزرگانی چون ابن سینا؛ محمد زکریا رازی؛ فارابی؛ خیام که نامشان همواره در تاریخ پزشکی جهان می درخشد و موجب افتخار و سربلندی مردم ایرا‌ن‌زمین در تمام دوره ها می باشند.

نقش عنصر مس در گیاه

نقش مس در گیاه   

مس در گیاه بیشتر در فعالیت های آنزیمی دخیل است . وجود این عنصر در سیستم های آنزیمی اكسیداز _ كاتالاز  ضروری است .

 همچنین این عنصر در واكنش هایی انتقال الكترون سهیم و فعال كننده چندین آنزیم می باشد . این عنصر در گیاه متحرك نیست و بنابراین كمبود آن ابتدا در برگ های جوانتر گیاه مشاهده

می شود . گیاهان یونجه ، كاهو ، یولاف ، پیاز ، مركبات ، درختان میوه و گندم بیشترین حساسیت را به كمبود مس نشان می دهند .

 این در حالی است كه لوبیا ف نخود فرنگی ، سیب زمینی و سویا كمترین حساسیت را نسبت به مس نشان می دهند . علائم كمبود مس در غلات دانه ریز شامل زردی عمومی گیاه ، سوختگی و پیچیدگی نوك برگ ها و ظهور رنگ سبز كم رنگ در برگ های جوان و عدم تشكیل كامل سنبله به ویژه سنبله انتهایی است . كمبود مس در مركبات بلافاصله باعث كلروز نمی شود ، اولین نشانه ی كمبود در بافت های جوان گیاه مشاهده می شوند . این درختان شاخه های پررشدی با برگ های درشت به وجود می آورند . برگ ها به رنگ سبز تیره ولی با لكه های زرد رنگ درمی آیند . برگهادر بسیاری از سبزی ها در اثر كمبود مس ، شادابی خود را از دست می دهند . ممكن است به رنگ سبز تیره باقی بمانند ولی لكه های زرد رنگی روی شاخه های سبز كنار یا پایین گره اتصال برگ به وجود می آید .

در گندم ، كمبود مس باعث كوچك شدن  خوشه ها شده و حتی دانه نیز در انتهای خوشه ها تشكیل نمی شود . بروز علائم در استان كرمانشاه و استان فارس و .... گزارش شده است . فسفر خاك در این مزارع گندم دیم بالا بوده ، حدود 15 میلی گرم در كیلوگرم گزارش شده است و احتمالا  یكی از عوامل بروز كمبود مس ، زیادی  فسفر بوده است . در مركبات منطقه ی جیرفت و باغات سیب كوثر ، كمبود  مس  در برگها و میوه ها مشاهده گردیده است . مقدار مس مورد نیاز  گیاهان بسیار كم بوده ، ممكن است به صورت كمپلكس آلی مانند Cu-EDTA نیز جذب شود . ولی بهتر به صورت سولفات مس كه یك تولید داخلی است استفاده شود .

كمبود مس ، سبب تراكم آهن در ذرت به ویژه در گره ها می شود . همین مساله در تجزیه برگ های تعدادی از باغات مركبات  جیرفت مشاهده گردید .

در حالی كه در تجزیهئ برگی ، غلظت مس در نمونه برگ ها حدود چهار میلی گرم در كیلوگرم بود ،غلظت آهن بالغ بر 100 میلی گرم در كیلو گرم گردید . تحت شرایطی كه غلظت مس عمدتا به دلیل پایین بودن pH ، بالا باشد ، مسمومیت ناشی از زیادی آن در تعدادی از محصولات زراعی نظیر سیب زمینی ، لوبیا و سویا دیده می شود .
مس در پوسته زمین ، اغلب به شكل كانی سولفید وجود دارد ، اگرچه فرم های ناپایدار آن نظیر سیلكات ،                                                                                                             

كربنات و سولفات هم وجود دارند . مس در تركیبات طبیعی عمدتا به صورت دو ظرفیتی( Cu ) یافت می شود . غلظت این عنصر در خاك های مختلف بین  10 تا 50 میلی گرم در كیلو گرم متغیر است . مادامی كه در خاك شرایط اكسیداسیون فراهم باشد مس به فرم اكسید شده ( Cu ) در خاك غالب است و همین فرم آن هم برای تغذیه گیاه  اهمیت دارد . قابلیت دسترسی مس برای گیاه نظیر اغلب ریزمغذی های فلزی ،به pH خاك بستگی دارد و با افزایش pH  از قابلیت جذب آن كاسته می شود . با افزایش pH  خاك ، مس  با آنیون های هیدروكسیل تولید  تركیبات پایداری می كند . در خاك های آلی نیز  مس اغلب به فرم كمپلس های آلی بسیار پایدلر وجود دارد و قابلیت جذب آن برای گیاهانذ كم است . مس هم مثل آهن و روی با فسفر دارای اثر متقابل است . بنابراین مصرف زیاد فسفر ممكن است باعث بهبود تشدید شرایط خواهد شد . همچنین بین آهن ومس نیز اثر متقابل  وجود دارد . بنابراین در شرایطی كه غلظت مس در خاك ( مثلا در اثر استفاده مداوم از سموم قارچ كش حاوی مس ) افزایش یابد ف باعث كمبود آهن در گیاه شد . در این شرایط استفاده از كود های آهن به تنهایی نمی تواند باعث حل مشكل شود . وجود اثر متقابل بین عناصر روی و مولیبدن با مس به اثبات رسیده است .

حد بحرانی مس در خاك در مقایسه با روی ( یك میلی گرم در كیلوگرم ) كمتر بوده ، در حدود 5/0 میلی گرم در كیلوگرم گزارش شده است . مطالعات نشان داده كه مقدار  مطلق یك عنصر غذایی كم مصرف در محیط ریشه چندان عامل مهمی نیست بلكه مقدار عناصر ریزمغذی در رابطه با یكدیگر مهم تر است . بنابراین اندازه گیری كمی هر یك به تنهایی ممكن است گمراه كننده باشد و باید تمام این عناصر  در یك جا آزمایش شوند . در نتیجه كه از برگ های مركبات در جیرفت انجام گرفت ، مشكل كمبود تعادل عناصر غذایی به ویژه عناصر ریز مغذی دیده می شود.

برگرفته شده از وبلاگ انجمن علمی گیاهپزشکی پردیس ابوریحان

ویروئید ها

واژه ویروئید اولین بار توسط دینر در سال ۱۹۷۱پیشنهاد شد واژه ویروئید به گروهی از عوامل ریز تر از ویروسها اطلاق می شود كه فاقد پوشش پروتئینی هستند و ژنوم آنها بسیار كوچكتر از ویروسها می باشد .در سال ۱۹۶۷وقتی دینر ورایمر تلاش كردند تا پیكرهای ویروس نوعی بیماری به نام "غده دوكی شكل سیب زمینی "را جدا كنند متوجه نشانه هایی از یك عامل بیماریزای جدید شدند .این دو پژوهشگرمشاهده كردند كه این عامل در محلی به غیر از محل سایر ویروسها كه دارای غلظت متفاوتی از ساكارز هستند رسوب می كنند .وحركت آن در لوله سانتریفوژ در موقع سانتریفیگاسیون كندتر از سایر ویروسهاست.وقتی حلال چربی بر آن اثر داده شد ضریب تهنشینی آن تغییر نكرد وسبكی آن به دلیل وجود چربی در پیكر آن نبود.همچنین در اثر تاثیر فنل كه پروتئینها را به شدت دگرگون می كندنه تنها ضریب ته نشینی آن تغییر نكرد بلكه خاصیت آلوده كنندگی آن نیز كم نشد.در صورتی كه فنل دو خاصیت را در ویروسهای شناخته شده تغیی می دهد .پس پیشنهاد كردند كه عامل بیماری دوكی شكل غده سیب زمینی كه قبل از این تصور می شدنوعی ویروس باشد یك اسید نوكلئیك آزاد استكه چون نسبت به آنزیم دزوكسی ریبو نوكلئاز مقاوم بود پس ازنوعً ریبونوكلئیك اسید است.این شبه ویروس در هسته سلول مخصوصادر كروماتین سلولهای بافت سیب زمینی راه پیدا كرده ودر آنجا مستقر می شود.یكی دیگر از بیماریهای ایجاد شده در اثر ویروئیدها بیماری "اگزوكورتیكس مركبات"است كه در شمال ایران بیماری بسیار شایعی است.كه در مركبات پیوند شده بر روی پایه پونیسروس ویا هیبریدهای آن (نارنج مشاهده می شود.علائم این بیماری به صورت قطور شدن تنه در زیر نقطه پیوند است.كه در سطح خارجی بخش آلوده پوست تنه به صورت لایه های بسیار نازكی جدا می شود.ودر زیر لایه های جدا شده صمغ تشكیل می شود.از علائم دیگر این بیماری توقف رشد ،پیچ خوردن برگها ،ترك خوردن میوه لیمومی باشد.(الهی نیا،۱۳۵۲)

قابل توجه اعضا انجمن

                       قابل توجه اعضای انجمن

افرادی که مایل هستند مطلبشان در وبلاگ انجمن قرار  بگیرد می توانند مطلب خود را به آدرس    [e-mail]     ایمیل کنند .

گل رز

در این گل رز چه می بینید ؟